ауыз үй
- ауыз үй
зат. сөйл.
Сырттан кіріп келгендегі алғашқы бөлме. Қазақ құрылысшылары үй салғанда оны ең алдымен жоспарлап, бөліп алады. Бұл үшін арқан керіп, кірпішті соның бойымен қалайды. Бөлмелердің аз-көптігі әрбір шаруаның қабілетіне, мүмкіндігіне қарай болған. Бірақ суық жақта ең әлсіз шаруаның өзі 2 бөлмелі үй, оған қосымша шағын қорасалуды міндететкен. Сол 2 бөлмелі үйдің алдыңғысы — ауыз үй, артқысы — төр үй болып есептеледі. Орташа ауқатты шаруалардың үйінде бөлмелері 3-тен кем болмаған: мәселен, ас үй (не қазандық), ауыз үй, төр үй. Ауқатты шаруалар бұған қонақ үй мен балалар жататын үйді қосып, бөлменің санын 5—6-ға жеткізген. Кедей шаруаларда жеке ас үй не қазандық болмаған. Асты ауыз үйде пісіріп, азық-түлікті, ыдыс-аяқты осында ұстаған. Кей жылдары ауыз үйде ерте туған төлді (қозы, лақ, бұзау) ұстайтын болған. Орта шаруалар мен ауқатты бай-лар төлді арнайы салынған жылы үйде ұстаған.
Қуралұлы А. Қазақ дәстүрлі медениетінің энциклопедиялық сөздігі.— Алматы: «Сездік-Словарь» .
2007.
/* Баннер Марка h=440 px */
Смотреть что такое "ауыз үй" в других словарях:
ауыз — Аузы кебістей болды. Аузы ыржиды, мәз болды. Мұрны біздей сүйірлене, ұрты суала, а у з ы к е б і с т е й б о п ыржия, иегі имие қалыпты (І. Есенберлин, Шығ. Жин., 1, 39). Аузы кепердей болды [аузын кепердей қылды]. жерг. Қатты шөлдеді, таңдайы… … Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі
ауыз бөлме — Үйдегі кіре беріс бөлме; ауыз үй … Қазақ дәстүрлі мәдениетінің энциклопедиялық сөздігі
ауыз алу — (Рес., Сарат.) ауыз тию. Тамақ жерде алдымен қарт кісі а у ы з а л д ы (Рес., Сарат.) … Қазақ тілінің аймақтық сөздігі
ауыз бірлену — Қ орда., Арал) ауыз бірлесу. Сыздық Жақанмен а у ы з б і р л е н і п, Жақыпқа қарсы тұрды Қ орда., Арал) … Қазақ тілінің аймақтық сөздігі
ауыз там — (Шымк.: Түлк., Сайр.) ауыз үй. А у ы з т а м д а тамақ пісіреді (Шымк., Түлк.) … Қазақ тілінің аймақтық сөздігі
ауызға уақып болу — (ҚХР) ауызға ие болу, абайлап сөйлеу … Қазақ тілінің аймақтық сөздігі
ауыз су — Ішуге жарайтын тұщы су … Қазақ дәстүрлі мәдениетінің энциклопедиялық сөздігі
қауыз — зат. Астық дәнінің қауызы … Қазақ дәстүрлі мәдениетінің энциклопедиялық сөздігі
ауыз — (Жамб., Шу) арықтарға су жіберетін жер, жол. Арықтың а у з ы н кеңірек аш (Жамб., Шу) … Қазақ тілінің аймақтық сөздігі
ауыз от — (Көкш., Қ ту; Ақт., Ойыл) ертедегі салық түрі. Бұрынғы кезде жерге мал жайылғаны үшін а у ы з о т алатын (Көкш., Қ ту) … Қазақ тілінің аймақтық сөздігі
